• www.inkwellwriters.ie

Leabhar na Bliana – Bígí Ann

Writing.ie | Magazine | Ag Scríobh
Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on whatsapp
Share on email
B’fhéidir go bhfuil tú ag fiafraí ‘cén fáth ar chóir dom bheith i láthair ag Gradam Leabhar na Bliana 2012?’ Is é an freagra follasach a deir Ferdie MacAn Fháilí “ná le bheith páirteach in athchruthú searmanais duaiseanna a dhíríonn níos mó ar thuiscint an phobail agus an rialtais a chothú ar an tábhacht a bhaineann le foilsitheoireacht na Gaeilge do leas cultúrtha na hÉireann agus, go deimhin, dá geilleagar.
Ach ar leibhéal eile beidh spraoi agat le linn an dá uair an chloig lán mothúchán, spreagadh súl, díospóireachta agus líonrú fiúntach. Gan aon óráid fhada ná sleachta, díreach oíche spleodrach ar bís le fuinneamh chruthaitheacht agus bharrmhaitheas na Gaeilge.”
Mar chuid den oíche tabharfar leabhair an ghearrliosta chun beatha trí phíosaí gearra ilmheán. I léiriú beo sainchoimisiúnaithe beidh na príomhcharachtair i ngach ceann de na leabhair ag idirghníomhú lena chéile. Bíodh geall go mbeidh seo chomh hosréalach agus a bheidh sé faisnéiseach.
Bí ullmhaithe le d’intinn a athrú agus mic léinn ó Choláiste Feirste i mBéal Feirste agus ó Choláiste Íosagáin, Baile Átha Cliath, ag insint dúinn faoin gcineál eispéiris léitheoireachta a chomhlíonann riachtanais lucht a gcomhaoise. Táimid ag tnúth leis gur seisiún ionraic, spraíúil agus dúshlánach a bheidh ann. Mar chúiteamh, beidh na mic léinn ag súil le héisteacht le do bharúlacha, dúshlán a thabhairt fúthu agus iad ag cur dúshláin fúthu féin.
Déanfar breis teochta agus spleodair a chur leis an oíche ag bus ceiliúrtha Feirsteach a dheanfas a mbealach chuig an ócáid: “Is cúis mhór bróid agus lúcháir dúinn go bhfuil dá leabhar Feirsteacha ar an ghearrlíosta do Ghradam Leabhar na Bliana Do Dhaoine Óga 2012. Le cur leis an ócáid stairiúil seo tá Bord na Ceathrún Gaeltachta ag éascú bus tacaíochta saor in aisce le cuid de phobal Feirste a thabhairt fhad leis an searmanas bronnta i mBaile Átha Cliath a dúirt Jake Mac Siacais atá ag éagrú an bhus tacaíochta agus ceiliúrtha.
Ansin beidh an searmanas ann.
Beidh níos mó ná trófaí gradamach nó dhó i ngeall anseo. Is é an t-ardán a chruthaímid le chéile an fhíordhuais. Ní hé an deis le Gradaim Leabhar na Bliana a thaispeáint an t-aon séala ardchaighdeáin don tsárfhoilsitheoireacht Ghaeilge, ach an teacht le chéile a léiríonn fíorscoth phobal na Gaeilge, an dóigh a seasaimid le chéile, a dtacaímid le chéile agus a spreagaimid a chéile.
“Tá féidearthacht tráchtála cinnte ann chun Gradam Leabhar na Bliana a dhéanamh ina ‘sheomra is fearr sa bhliain’, dóibh siúd a bhfuil an tiomantas, an uaillmhianacht agus na mór smaointí acu,” a dúirt Ferdie MacAn Fháilí “Ach ar dtús caithfidh daoine bheith compórdach leis an chur chuige seo. Tá a lán le hofráil ag Litríocht na Gaeilge agus muid sa tóir ar smaointí úra agus an chéad rud mór eile. I ré seo an chlaochlaithe tá deis iontach ag earnáil na bhfoilseachán Gaeilge chun bheith ina gceannródaithe agus chun tús áite a ghlacadh ó thaobh smaointí nualaíocha de agus ó thaobh catagóirí táirgíochta úra a chumadh.”

Gearrliosta Ghradam Leabhar na Bliana Fógartha

 In 1922 thug Liam Ó Flaithearta, i dteannta slua de lucht dífhostaithe Bhaile Átha Cliath, ruathar faoin Rotunda agus d’ardaigh siad bratach dhearg na réabhlóide ar a bharr. Anois, 90 bliain ina dhiaidh, tá spiorad an scríbhneora chlúitigh tagtha ar ais i bhfoirm saothair a bhí caillte, Dorchadas atá ainmnithe inniu do Ghradaim Leabhar na Bliana.

Is comórtas liteartha ar leith é Leabhar na Bliana a thugann aitheantas faoi leith don tsár-obair atá ar siúl ag foilsitheoirí na Gaeilge agus ag an am céanna a aithníonn ról tábhachtach na scríbhneoirí agus na n-ealaíontóirí sa phróiseas. Is iad Foras na Gaeilge a chuireann an duaischiste ar fáil do na gradaim agus Oireachtas na Gaeilge a bhíonn i mbun riarachán an chomórtais. Léiríonn sé an Ghaeilge mar acmhainn dhlúthbhainteach den oileán, a bhfuil daoine le tallannacha nua ag plé léi agus ag cur brí úr inti.

Tugtar cuireadh d’fhoilsitheoirí Gaeilge ar fud na tíre leabhair a chur isteach ar chomórtas le haghaidh an dá dhuais ghradamacha; Gradam Uí Shúilleabháin (Leabhar na Bliana do Dhaoine Fásta) agus Gradam Réics Carló (Leabhar na Bliana do Dhaoine Óga).  Tá duaischiste iomlán de €22,000 ag dul leis na gradam seo.

“Scrúdaíonn na 10 leabhar ar ghearrliosta na bliana seo téamaí atá cuiditheach, dearfach agus cumasúil. Tá gach leabhar lán de phearsantacht, carachtar, féiniúlacht agus scéalta corraitheacha a chuireann caomhnú agus cur chun cinn na Gaeilge in iúl os ard,” arsa Liam Ó Maoladha, Stiúrthóir Oireachtas na Gaeilge.

Ar an ngearrliosta do Leabhar na Bliana do Dhaoine Fásta tá Cló Iar-Chonnacht le Ar Nós an Pháiste le Pádraig Standún. Níl Stiofán Ó hAnluain ar nós aon ghnáthdhuine eile agus é ag tabhairt cuairte ar Mhúsaem Van Gogh in Amstardam. Tá an galar Alzheimer air agus tá sé tar éis éalú as teach altranais in Éirinn. Sa ghailearaí uachtair téann Stiofán suas ar uchtbhalla atá trí stór os cionn na talún. Tá súile chuile dhuine sa mhúsaem air. An léimfidh sé? Tá Stiofán idir dhá chomhairle. Nó trí cinn…

Tagann Coiscéim chun cinn leis an leabhar Rogha Dánta le Louis de Paor. Mar aon dul le snáitheanna aonaracha fite fuaite le chéile, cuireann an cnuasach dánta seo ar chumas an duine ní hamháin naisc, ach aistir nua a chruthú.

Is siombail dá ábharthacht sheasmhach d’Éirinn é ‘filleadh’ seo Uí Fhlaithearta. Tá a dhráma Dorchadas foilsithe anois ag Arlen House don chéad uair. Sa réamhrá le Brian Ó Conchubhair, cuirtear béim ar thábhacht an tsaothair laistigh de léacsacan na litríochta Gaeilge agus tugann sé léargas nua ar shaol agus ar phrionsabail pholaitiúla an údair.

Ar an ngearrliosta seo chomh maith, tá An Litir arna scríobh ag Liam Mac Cóil agus arna fhoilsiú ag Leabhar Breac. Tugann an t-úrscéal spleodrach spreagúil seo an léitheoir trí chúlsráideanna agus calafort na Gaillimhe sa bhliain 1612. Leagtar cúram rúnda ar mhac léinn óg, Lúcás Ó Briain, cúram a thabharfaidh thar sáile é, i bhfad óna chathair dhúchais atá faoi smacht na Sasanach. Ach sna sála air, tá duine de na spiadóirí is brúidiúla agus is fíochmhaire an namhad.

Tá dhá leabhar le Cois Life ar an ngearrliosta, ceann i ngach aon chatagóir. Is leabhar mealltach agus cuimsitheach é Dúlra Oileáin Árann le Con Ó Ruairc, atá ar ghearrliosta an Leabhair do Dhaoine Fásta, a thugann léargas tuisceanach ar uathúlacht oidhreacht agus tírdhreach oileán Árann. Tá Ailfí agus an Vaimpír le hOrna Ní Choileáin ar ghearrliosta Leabhar na Bliana do Dhaoine Óga.  Tugann an saothar seo léargas ar shaol Marius, vampír speisialta ar fearr leis rollaí fige agus cáca milis ná fuil agus feoil.

I measc na dteideal eile atá ar an ngearrliosta seo, tá Saol an Mhadra Bháin le Ríona Nic Congáil agus maisithe ag Críona Nangle, foilsithe ag an bhfoilsitheoir LeabhairCOMHAR.  Cloiseann Ciara go bhfuil saol an mhadra bháin thart. Ach cén chaoi ar tharla sé sin? Is léir nach mian leis na daoine fásta gach rud a insint do Chiara faoi bhás an mhadra bháin. Beartaíonn Ciara a fháil amach céard atá ar siúl acu agus céard go díreach a rinne siad lena cara beag bán.

Léiríonn Binjí – Madra ar Strae le Patricia Forde, maisithe ag Brian Fitzgerald agus foilsithe ag Futa Fata saol madra bhig atá imithe amú sa chathair mhór. Nuair a chasann sé ar chat cliste darbh ainm Cloigín, deir sise gur féidir léi cabhrú leis a bhealach a dhéanamh abhaile. Ach an féidir léi?

Úrscéal bríomhar ábhartha do léitheoirí ó 10 mbliana d’aois í an leabhar Tubaiste ar an Titanic le Máire Zepf agus Olivia Golden, foilsithe ag Cló Mhaigh Eo. Is mór an dúil atá ag Cormac agus Brídín in eachtraí stairiúla ach nuair a aimsíonn siad eochair aisteach i dteach a seanmháthar bíonn eachtra contúirteach i ndán dóibh nach ndéanfaidh siad dearmad uirthi go deo!

Is í an leabhar dheireanach sa chatagóir seo Ó Chrann go Crann ón bhfoilsitheoir An tSnáthaid Mhór. Leabhar gleoite í seo le Caitríona Hastings agus maisithe ag Andrew Whitson. Déanann an leabhar seo cur síos ar an mbrón atá ar Nia mar go bhfuil an chlann ag fágáil a mbaile faoin tuath. Tá dream amháin speisialta a bhfuil ar Nia slán a fhágáil leo – na préacháin a bhfuil cónaí orthu sa chrann cnó capaill ag bun an ghairdín. “Slán agaibh, a chairde” a deir sí. “Ní fheicfidh mé arís sibh.” Ach an bhfeicfidh sí go deo arís iad?

“Ba mhaith liom tréaslú leis na hainmnithigh,” a dúirt Ferdie Mac an Fhailigh, Príomhfheidhmeannach Fhoras na Gaeilge. Léiríonn gearrliosta na bliana seo go bhfuil glúin nua de scríbhneoirí Gaeilge ag cur a gcuid saothar agus tallann ar taispeáint do léitheoirí uilig na hÉireann. Léiríonn a gcumas agus a samhailteacht peirspictíochtaí nua.  Tugann sé tuilleadh spreagadh dóibh siúd a bhaineann taitneamh as an Ghaeilge  agus a fhéachann uirthi mar acmhainn ar dhóigh dhaonna agus gheilleagrach araon.”

Fógrófar buaiteoirí Ghradam Uí Shúilleabháin & Ghradam Réics Carló Dé Céadaoin 21 Samhain 2012 ag ócáid faoi leith sa Sugar Club, 8 Sráid Líosain Íochtair, Baile Átha Cliath 2, Dé Céadaoin 21 Samhain 7i.n.

 

 

  • www.designforwriters.com
  • allianceindependentauthors.org
  • amzn.to

Subscribe to our newsletter

Get all of the latest from writing.ie delivered directly to your inbox.

Featured books

  • amzn.to
  • amzn.to
  • amzn.to
  • amzn.to