• www.inkwellwriters.ie

Ag scríobh do dhaoine óga: deacrachtaí agus buaiceanna na ceirde

Cathal Póirtéir

Share on facebook
Share on twitter
Share on linkedin
Share on pinterest
Share on whatsapp
Share on email

Labhraíonn Orna Ní Choileáin, scríbhneoir Ailfí agus an vaimpír, faoi na dúshláin atá roimpi mar údar a dhíríonn ar léitheoirí óga.

Ní dóigh liom gur léigh mé féin leabhar Gaeilge ar bith do dhéagóirí agus mé ag fás aníos, seachas an trí leabhar a léigh mé ar mhaithe le scrúduithe a chur díom. Níor cuireadh a leithéid faoi mo shrón cé go raibh mé sásta rud ar bith a léamh. Léigh mé pé leabhar do pháistí a bhí faoi raon mo radhairc agus ansin leabhair do dhaoine fásta, ach ba dheacair m’aird a choimeád toisc an idirchéim a bheith ar lár.

Tá líon na leabhar do dhéagóirí ag méadú le blianta beaga anuas agus is rud dearfach é sin. Chun go leanfaidh an méadú seo, is gá go mbeadh an tsuim agus an cumas ann i measc léitheoirí óga. Tá fás agus forbairt ag teacht ar Ghaelcholáistí na tíre, agus ba chóir cur leis sin.

Tá dhá bhliain saor in aisce ar fáil ag leanaí anois sna naíonraí – agus tá teaghlaigh ag iarraidh a gcuid páistí a chur isteach iontu. Má thosaítear ar an tumoideachas (agus an léitheoireacht) sa Ghaeilge ag tús an tsaoil, beidh nósanna léitheoireachta ag páistí cheana féin nuair a shroicheann siad na déaga. Bheadh stádas níos fearr ag leabhair atá dírithe orthu freisin.

Orna Ní Choileáin
pic: Seán Ó Mainnín

Inspreagadh scríbhneoireachta

Thug mé faoi deara go raibh easpa leabhar sa seánra fantasaíochta i nGaeilge agus theastaigh uaim an bearna a líonadh. Nuair a shocraigh mise gur leabhar le vaimpír a bheadh á scríobh agam, theastaigh uaim go mbeadh sé éagsúil ón méid a bhí ar fáil cheana.

Bhí cuid mhaith leabhar amuigh a bhí lonnaithe sa seomra ranga amháin; caitheann daoine óga dóthain ama ar scoil, cheap mé nár ghá go mbeadh mo scéalta lonnaithe sa seomra ranga chomh maith!

Bhí fadhb le réiteach agam maidir leis an gcairdeas idir Marius (an vaimpír) agus an príomhcharachtar daonna, Ailfí. B’in an bealach gur bhuail tréithe na vaimpíre mé – is veigeatóir é Marius, agus é thar a bheith spadhrúil leis. Thuig mé go mbeadh greann ann, agus chabhraigh sé sin go mór le stíl agus plota an leabhair a fhorbairt. Bhí mé in ann an teanga agus an t-ábhar a choimeád éadrom go leor.

Tar éis don chéad leabhar sa tsraith Ailfí agus an vaimpír teacht amach, tháinig méadú tobann ar na leabhair Ghaeilge amuigh ansin ina raibh vaimpírí, zombaithe nó ollphéisteanna de chineál éigin mar phríomhcharachtar nó téama iontu.

Ní hamháin ar na carachtair a bhí m’aigne dírithe ach ar an léitheoir – an léitheoir a dteastódh dúshlán nua uaidh sna blianta deireanacha den bhunscoil nó ag tús na meánscoile agus deis léitheoireachta aige. Ina dhiaidh sin bíonn daltaí gafa le scrúduithe agus buarthaí eile an tsaoil. Tá léitheoirí óga ar leibhéil éagsúla agus is mór an dúshlán é freastal air sin. Táimse de shíor ag iarraidh cur le stór focal an léitheora agus déanaim tréan-iarracht foclóir suimiúil, tráthúil a úsáid i mo chuid scríbhneoireachta. Focail iad, b’fhéidir, nach bhfuil ag an léitheoir cheana toisc easpa cleachtaidh ach is cinnte go mbeadh na téarmaí acu sa Bhéarla.
Ag scríobh sraith leabhar

Nuair a thosaigh mé amach ar an gcéad leabhar, Ailfí agus an vaimpír, bhí mé ag díriú ar aon leabhar amháin. Sular chríochnaigh mé é, áfach, thuig mé go raibh deis forbartha eile ann agus go raibh ceisteanna fós le freagairt sa scéal. Agus an dara leabhar á chumadh agam, thuig mé go mbeadh tuilleadh oibre le déanamh arís!

Bhí ceithre leabhar ag teastáil chun an scéal a insint ina iomlán ach is féidir gach leabhar a léamh ann féin. Agus is maith an rud é – tá an chuid dheireanach den tsraith Greim na vaimpíre tagtha amach anois agus tús na sraithe díolta amach! Is féidir an chéad leabhar a fháil fós mar ríomhleabhar ó www.coislife.ie, agus gach seans go bhfuil cóip i do leabharlann áitiúil.

Is dócha dá mbeadh sé de phlean agam sraith níos faide a dhéanamh, ba chóir go mbeadh gach aonad níos tanaí ó thús ach ní bheadh an fhorbairt chéanna ar na scéalta is atá inniu. Ní bheadh seans foilsithe ach oiread ag an gcineál sraithe sin – sraith fhada leabhar as Gaeilge a bheadh níos tanaí ach níos faide.

Agus slán á rá agam le hAilfí agus Marius, táim beagáinín brónach, ach táim sásta gur éirigh liom deireadh spleodrach agus dúshlánach a chur lena gcuid eachtraí! Tá deiseanna sna meáin eile gur mhaith liom iad a thapú más féidir – mar shampla, ba bhreá liom Ailfí agus Marius a fheiceáil ar an scáileán. Tá go leor pointí sna leabhair go bhféadfaí cartún nó beochan a dhéanamh astu… lá éigin!

Tá saothar eile ar na bacáin agam a thabharfadh chun cuimhne an tsraith vaimpíre – Spéirling – a ghnóthaigh duais Oireachtais le déanaí. Tagann an fhantasaíocht chun tosaigh an athuair, ach ar bhealach difriúil. Déantar tagairt do charachtair osnádúrtha agus ba bhreá liom é a chur amach agus an téama fós úr.

Faoi láthair, táim ag díriú ar dhráma do pháistí óga. Tá súil agam go spreagfaidh an léiriú an lucht féachana — idir leanaí agus tuismitheoirí — chun cúpla leabhar Gaeilge a phiocadh suas agus tús a chur leis an léitheoireacht!

Is é Greim na vaimpíre an leabhar deireanach sa tsraith vaimpíre, agus é foilsithe ag Cois Life. ISBN 9781907494673, praghas €8.00. Ar fáil ó www.coislife.ie.

  • allianceindependentauthors.org
  • www.designforwriters.com

Subscribe to our newsletter

Get all of the latest from writing.ie delivered directly to your inbox.

Featured books

  • None Stood Taller by Peter Turnham
  • The Needle and the Damage Done is the story of a boy from a small Irish village who became an adventurer, multi-award-winning do
  • Freewheeling to Love by Máire O' Leary. A contemporary romance set in Co. Kerry
  • More adventures in 'Billy's Search for the Unspell Spell' the sequel out now!